unha meniña curiosa / cando ollaba pra unha igrexa
preguntábame quen eran / os presentes nesas letras

rodeando unha gran cruz / trinta nomes florecían
pero un deles destacaba / pra manter a xerarquía

pra contestar a rapaza / non sabía como entrar
pero ela non agardóu / e voltóu  a preguntar

son os cregos que pasaron / por ese gran santuario
ou son os papas que houbo / no lonxano vaticano

non meniña esa xente / pouco ten que ver con eles
outr@s  diran o contrario / hai que lío cos presentes

eses nomes son os mortos / do bando do vencedor
na guerra do trinteseis / que sofriron meus avós

pero os nomes dos vencidos / que silencióu o poder
seguiran vivos no pobo / que non os vai esquecer

coa razón da súa forza / de pistolas e cañóns
unha xente revelóuse / contra as forzas da razón

meus avós que en paz estaban / mais sofrindo

ó seu patrón
obrigados van loitar / contra as forzas do terror

tamen tiña a resistencia / algún que outro cañón
i esta guerra alongóuse / alongóuse a destrucción

e nos libros foi chamada / guerra civil española
mais de estados e nacións / viñan xentes con pistolas

eran poucas e cativas / as axudas da razón
pero as outras xa soltaban / moitas bombas dos avións

case tres anos de guerra / que non trouxeron a paz
i eses nomes ben gravados / tristemente o van lembrar

e pra rematar che digo / que todos moito perdimos
pero as xentes que venceron / seguen hoxe dirixindo

                         do libro marzo abril
                       e outros naufraxios  1999

Por varios mundos enteros
Nostalgias desarraigadas
de las voces desterradas
con los hijos extranjeros.
América, compañeros
no puede cambiar de tema.
Un libro rojo se quema.
La Moneda habla por radio
Y Víctor en el estadio
Escribe el último poema.

Mapuches, quechuas andinos
De naciones un jardín
Que nunca hablaron latín
Pero les llaman latinos
Por sus profundos caminos
Regresan de tiempo atrás
No les callarán jamás
Las tempestades atroces
Los siguen 30.000 voces
Que nos gritan nunca más.

Esta es la perplejidad
De un continente señores
Que tiene libertadores
y no tiene libertad.
Alí. Dice la verdad.
Vinicius no dice nada.
Silvio se mete en Moncada
Aníbal vuelve a ser tupa
Y pasa a ser un ocupa
Julio en La Casa Tomada.

Pablo escribe en las arenas
De la Isla Negra y Atahualpa
La voz izquierda se palpa
Eduardo se abre las venas
Violeta canta las penas
Que andando recopiló
Pedro Páramo murió
Como César en París
Y Alfredo vuelve a un país
Que Daniel desalambró

Wilson Saliwonczyk

que vaian ben

as túas clases amiga
e que medre esa rapazada
co teu coñecemento e cariño…

...
cóntoche que se acabóu
aquel licor de figo
que a tomar de novo viñeras
e mellor non che digo
que tal está a nova botella
e os figos polos que non viñeche
noutro cristal paseniño maceran

as froitas os licores e nós
os figos as clases e o cariño
auga e aire lume e terra

agosto-setembro

eu non vivo do turismo
é o turismo que non me deixa vivir
dixo alguén nunha cidade abafada

lentamente o turismo
o planeta arrasa
viaxe a viaxe
taza a taza
do hotel ao museo
da piscina ao concerto
da excursión a ... o abismo
e os pisos turísticos
bótanvos do voso barrio

lentamente o turismo
arrasa o planeta
en avión en cruceiro
cubata a cubata
festa a festa

un nativo

os meus ollos fixos
nunha fotografia de víctor jara
coa súa guitarra e coa capa ao vento
nos andes na cidadela de machu pichu
que está na parede da estancia carátula
do seu vinilo canto libre de 1970
que as veces poño no tocadiscos
grabación que tivera en casette antes
e que me acompaña desde adolescente
pero a imaxe é de agosto do 1973
do seu amigo mariano sanchez

un mes antes de que o asasinaran

a edición do disco é de anos despois
en varios paises asi foi reeditado
e despois de tantos anos a súa obra
e memoria seguen mui vivas
pero un noxento pinochetista
manda no querido chile

cincoentetres anos despois
memoria de víctor jara e allende
e de tantas e tantos miles

manolo pipas